Za najlepszy program do obróbki HDR uchodzi Photomatix. Może jest najlepszy, a może najlepiej reklamowany, tego nie wiem, wiem natomiast, że mnie nie zachwycił. Nie zachwyciły mnie także oglądane w Internecie fotografie, do których użyty został Photomatix a i to, co zrobiłem samodzielnie wykorzystując Photomatix´a dostępnego w Internecie do prób, także mnie nie zachęciło. Są jednak gorący zwolennicy tego programu i popisują się w Sieci artystycznymi przetworzeniami krajobrazów o tak wspaniałych kolorach, że pstrokate barwy chińskich zabawek dla małych dzieci wyglądają przy nich jakby były całkowicie wypłowiałe. Można to skwitować tylko jednym: ludzie mają rozmaite gusta, a bezguście dominuje w tak zwanej popkulturze.

Mam cztery programy do obróbki HDR, dwa używam, jeden najczęściej. Nie kreuję się tu na żadnego eksperta od programów HDR, ale mogę napisać dlaczego jednych programów nie używam choć je mam, dlaczego używam te dwa, które używam i dlaczego jeden najczęściej. Myślę, że to się może komuś przydać, nie bezpośrednio, to znaczy nie w ten sposób, że kupi sobie akurat ten program z opisanych czterech, o którym będę pisał najlepiej, ale że zachęcony moim sposobem oceny, zastanowi się nad swoim sposobem oceny i wedle własnych kryteriów wybierze oprogramowanie do HDR, które będzie najlepiej pasowało do jego zamierzeń.

Używam photoshopa od wielu lat i poprzez kolejne upgrady doszedłem do wersji CS-5, w której jest oprogramowanie do obróbki HDR, ale go nie używam, bo go… nie lubię. Jedni lubią szpinak, inni szpinaku nie lubią, ja szpinak lubię, ale HDR´a od photoshopa CS-5 nie lubię. Może się w nim kiedyś rozsmakuję, tego nie wykluczam, ale na razie go nie lubię i to przesądza. To argument niepoważny, wiem o tym, ale taki na razie decyduje.

Photoshowego HDR´a nie lubię, amerykański program HDR Efex Pro mnie odstręcza, używam często francuski program Oloneo PhotoEngine, a najczęściej polski SNS-HDR Professional.

Technologia HDR interesuje mnie przede wszystkim dlatego, że poprzez wykorzystanie zdjęć różniących  naświetleniem pozwala uzyskać obraz fotograficzny najbardziej zbliżony do tego widoku, który mnie z jakichś względów zainteresował i który fotografowałem.

Jeżeli najważniejsze dla mnie jest to, abym mógł mój zachwyt, a więc to moje widzenie czegoś, przenieść możliwie dokładnie na obraz fotograficzny, to najlepszym dla mnie programem jest ten, który umożliwi to najłatwiej. Najłatwiej umożliwia to natomiast program, który po scaleniu zdjęć do HDR utworzy taki obraz w trybie Domyślnym, który będzie wymagał najmniejszej ilości zmian.

Dalsze przekształcenia obrazu są w takim ujęciu sprawą bardzo ważną ale jednak drugorzędną, bo najpierw chcę mieć to, co widziałem, aby sobie to przekształcić tak, jak sobie wyobrażałem, że przekształcić warto. Jeżeli więc program po scaleniu zdjęć w HDR wyprodukuje mi obraz z jakimiś widocznymi wadami, z którymi będę musiał walczyć, to dla mnie taki program nie wiele jest wart, choćby miał wiele rozmaitych możliwości manipulowania. Inne też to mają.

Niżej przedstawiam zdjęcie pokoju z oknem w kadrze, oknem, które jest jedynym źródłem oświetlenia całego pomieszczenia, scalone przy użyciu czterech różnych programów bez jakiejkolwiek ingerencji, ot tak, jak się otworzyły w trybie Domyślnym, do dalszego doskonalenia. Wszystkie cztery zostały scalone w HDR z plików RAW, co nie zawsze jest najlepszym sposobem.

Choć zdjęcia nie są duże łatwo zauważyć, że HDR z photoshopa CS-5 jest bez blasku, barwy ma przytłumione a na firance kolory nadmiernie nasycone. Można to oczywiście poprawić, ale czy nie lepiej uzyskać od razu lepszy obraz?

HDR Efex Pro, który otwiera się z phootoshopa, ma taką nieznośną manierę, że wszystkie barwy ciepłe podbija mocno czerwienią. Oparcia dwóch krzeseł oraz prawa ściana sekretery od strony cienia pokazują jak silne następuje to zaczerwienienie. Program posiada tak zwane punkty kontrolne, które można usytuować w dowolnym miejscu zdjęcia i lokalnie zmieniać jasność, nasycenie, barwę itd, ale nie przy każdej fotografii daje to jednakowo dobre rezultaty, a ponadto, co można zobaczyć także na zdjęciu wnętrza katedry we Włocławku, nie radzi sobie zupełnie z miejscami słabiej oświetlonymi, choć powinien. Wnętrze katedry pokazuję w takim stanie, w jakim wyszło po scaleniu 3 zdjęć do HDR, bez jakichkolwiek ingerencji, także bez wyostrzania.

Zdjęcie pokoju otwarte w Oloneo PhotoEngine nie wypada interesująco, bo jest ogólnie zbyt ciemne, firanka bez szczegółów, co tak samo jak przy CS-5 można poprawić, a sposobów do naprawiania i dokonywania zmian ten program oferuje naprawdę dużo. Oloneo PhotoEngine ma jeszcze jedną możliwość, która czyni go w pewnym sensie wyjątkowym. Pozwala on regulować siłę oświetlenia dwóch różnych źródeł światła, pod warunkiem wykonania dwóch serii zdjęć raz w jednym, raz w drugim oświetleniu. Dla tych, którzy specjalizują się w fotografowaniu wnętrz w celach reklamowych, możliwość manipulacji oświetleniem po wykonaniu zdjęć, jest bardzo interesująca.

I wreszcie czwarty program SNS-HDR Professional, autorstwa pana Sebastiana Nibisza. Jeżeli pierwszym zadaniem jest otrzymanie obrazu takiego jak się widzi, to zdjęcia tego pokoju scalone w SNS-HDR Pro jest najbliższe ideału i z tego programu najczęściej korzystam.

Na tym kończę dzisiejsze pisanie, chciałbym jeszcze tylko zaznaczyć, że zarówno zdjęcie w pokoju jak i w katedrze we Włocławku, zrobiłem aparatem trzymanym w rękach, a więc bez użycia statywu. Zdjęcie katedry otwarte zostało w programie HDR Efex Pro i pokazuję je bez jakiejkolwiek korekty, także bez wyostrzania.

Tego nie wiem.

Mnie uwiodła, skutecznie.

Uważam, że HDR pozwala rozwiązać problemy techniczne dotychczas bardzo trudne do pokonania lub wręcz niemożliwe do rozwiązania.

Uważam także, że HDR otwiera już teraz przed fotografującymi nowe, nieznane dotychczas możliwości, a w przyszłości zostaną one zapewne poszerzone i pozwolą znacznie lepiej korzystać z techniki cyfrowego obrazowania.

Tak uważam i dałem temu wyraz w ostatniej swojej książce: „Zdjęcia cyfrowe w oświetleniu zastanym. Fascynująca historia od Available light do HDR”. Tytuł długi, mówią mi, że niezgrabny, ale zapowiada dokładnie to, co czytelnik znajdzie między okładkami na 357 stronach. Nikt mi chyba nie zarzuci, że tytuł zapowiada coś, czego w książce nie ma, choć może być oczywiście zawiedziony, jak na przykład pan redaktor Piotr Dębek. Dziękuję recenzentowi miesięcznika „Digital Photo Video” za trud napisania obszernej recenzji, bo większość opublikowanych opinii ograniczała się do przepisania tekstu reklamowego z ostatniej strony okładki, nie mogę nie wyrazić zdziwienia, dlaczego potraktował moją książkę jako polemikę z Mc Nally´m, nadając swojej recenzji tytuł: „Anty-McNally”.

Nie pisałem książki przeciw, tylko o czymś, o fotografowaniu w oświetleniu zastanym, o fotografowaniu bez ingerencji w to oświetlenie, oraz o HDR. I o fotografowaniu z wykorzystaniem technologii HDR będę teraz pisał na tym blogu. Jedni być może wzruszą ramionami na tą moją agitację, ale mam nadzieję że znajdą się także tacy, którzy spróbują HDR-ów żeby samemu się przekonać, czy warto w to wchodzić, czy nie warto.

Proszę przyjrzeć się zdjęciu nr 1. Nie jest ambitne, ale kłopotliwe, bo silne oświetlenie z lewej strony zdemolowało szczegóły na plecach postaci ubranej w białą bluzkę.

Canon EOS 7D, z pomiarem ekspozycji ustawionym na wielosegmentowy, nie naświetlił poprawnie, choć wprowadziłem korektę ekspozycji na niedoświetlenie. Widać za małą, ale gdybym dał większą, praca strona byłaby mocno niedoświetlona. Histogram pokazał błąd – zdjęcie nr 2.

Gdybym miał przy sobie neutralnie szary filtr połówkowy, jego ciemną stroną przyciąłbym nadmiar światła z lewej strony i pozbyłbym się kłopotu. Ale nie zabrałem ze sobą żadnego filtra, musiałem się natomiast spieszyć, żeby zrobić kolejne zdjęcie nim konstruktorzy skończą rozmowę w tym miejscu.

Miałem ze sobą flesz więc założyłem go na aparat, skierowałem głowicę do góry i do tyłu żeby dodatkowe oświetlenie było rozproszone i po koniecznym skróceniu czasu otwarcia migawki zrobiłem drugie zdjęcie. Jest jeszcze gorsze. Gorsze, bo za fotografowanymi postaciami powstały cienie, widoczny błąd – zdjęcie nr 3.

Gdybym mógł zrobić więcej zdjęć, miałbym szanse manipulując głowicą flesza tak skierować światło rozpraszające, aby ukryć te cienie za postaciami rozmawiających, ale konstruktorzy skończyli rozmowę i się rozeszli. W tej sytuacji nie pozostało mi nic innego jak zająć się pierwszym zdjęciem, aby mieć fotografię nadającą się do oglądania. Pamiątkowa czy nie, fotografia nie może mieć tak widocznej wady.

Na doprowadzenie silnie prześwietlonego miejsca do takiego stanu, aby nie było białym plackiem, straciłem sporo czasu, mógłbym tego uniknąć gdybym zawsze, gdy zabieram aparat, zabierał także na wszelki wypadek filtry połówkowe, lub gdybym zastosował… technikę HDR, jak przy fotografowaniu chłopców, moich wnuków – zdjęcie nr 4.

W tym przypadku jedynym źródłem oświetlenia było także światło od okna, a sytuacja była znacznie gorsza, bo źródło światła znajdowało się w kadrze i nie tylko nie mogłem go pominąć, ale też wcale nie chciałem, bo postanowiłem zrobić zdjęcie tak, aby okno z firanką stanowiło część tła.

W takiej sytuacji pierwsza myśl jaka przychodzi najczęściej każdemu do głowy jest taka, aby włączyć dodatkowe światło, lampę lub flesz, żeby rozjaśnić to, co jest w cieniu, w tym przypadku rozjaśnić dzieci. Włączenie lampy sufitowej nie wiele by jednak pomogło, bo 75W żarówka byłaby stanowczo za słaba, a na dodatek ciepła barwa jej światła z jednej strony i zimne światło od okna, spowodowałaby konflikt kolorystyczny. Skutecznie mógłbym doświetlić fleszem, miałem też wystarczająco dużo czasu, aby go użyć flesza tak lub siak, bo przygody Tomka, Romka i Atomka pochłonęły Wiktora i Mateuszka na dłuższy czas. Jednak doświetlenie obu chłopców rozproszonym światłem flesza zepsułoby naturalny rozkład świateł i cieni, więc po co miałbym to robić, skoro mogłem zachować ten ładny światłocień i skutecznie wyrównać kontrasty innym sposobem?

Fotografię chłopców zrobiłem nie tylko bez dodatkowego oświetlenia, ale także bez użycia statywu, ot po prostu fotografowałem aparatem trzymanym w rękach tak, jakbym fotografował na ulicy, czy w parku.

W identyczny sposób zrobiłem zdjęcie 5, widok z mojego okna na podwórko. Było już naprawdę ciemno, bo fotografowałem późnym wieczorem i kontrasty niebotyczne. Zdjęcie jako zdjęcie nie jest oczywiście interesujące, daję je tu natomiast jako przykład możliwości pewnego sposobu fotografowania, bo pokazuje, że w nawet w tak słabym oświetleniu statyw nie zawsze jest absolutnie konieczny.

Obie fotografie zrobiłem jednak w sposób inny niż powszechnie zalecany przy robieniu zdjęć do HDR, a naprowadziły mnie na niego moje błędy popełnione przy robieniu fotografii Nr 7.1 i 11.3, do których przyznałem się w książce, oraz sposób jaki wykoncypowałem aby uporać się ze zdjęciem 6,w świetle jednej świecy, który tam także dokładnie opisałem.

Tym, którzy lubią samodzielnie rozwiązywać problemy, polecam uważną lekturę rozdziału 22. Inni muszą się uzbroić w cierpliwość.

W drugiej połowie sierpnia byliśmy z żoną i dwoma wnukami nad morzem, w Ustce. Miałem aparat i dwa zoomy: standardowy i tele. Standardowym robiłem zdjęcia pamiątkowe wnukom, nic ciekawego. Pogoda była „wymarzona”, słońce grzało, chmury gdzieś na horyzoncie, zajęcia dla teleobiektywu nie widziałem. Ale pogoda jak pogoda, raptem uległa zmianie i zaczęło wiać, zrobiło się zimno. Windsurfingowców, którzy przy pięknej słonecznej pogodzie majestatycznie jeździli po wodzie raz w jedną, raz w drugą stronę, ogarnął istny szał  i wysokimi skokami ponad fale dawali okazje do zrobienia interesujących ujęć.  Ale tylko kilku, dosłownie kilku fotoamatorom chciało się wyjść w taką pogodę na plażę z aparatem fotograficznym i skorzystać z możliwości zrobienia interesujących fotografii.

Fotografowanie nie było łatwe. Wiatr tak mocno szarpał aparatem z dużym teleobiektywem, że fotografowanego żeglarza trudno było utrzymać w kadrze. Na skuteczne działanie stabilizatora obrazu nie można było w takiej sytuacji liczyć, ponieważ stabilizator musi najpierw poznać charakterystykę drgań żeby mógł im przeciwstawić takie same drgania, ale o przesuniętej fazie. W tej sytuacji, aby mieć pewność, że zdjęcia nie będą poruszone, ustawiłem migawkę aparatu na 1/5000 s i podniosłem czułość ISO do 1250, żeby zwiększyć głębię ostrości. Ustawiłem też aparat na szybkie zdjęcia seryjne: 10/s, co pozwoliło chwytać skoki żeglarzy we wszystkich fazach a potem wybrać bardziej interesujące ujęcia. Jedno z takich ujęć zamieszczam.

To nie wszystkie fotograficzne pożytki z pogody złej, dla wczasowiczów, a korzystnej dla fotografa. W czasie słonecznej, pięknej pogody, na podwórku domu w którym mieszkaliśmy, nic się nie działo, bo dzieci smażyły się na plaży. Gdy pogoda załamała się, podwórko ożyło. Dzieci, znudzone grzebaniem się w piasku, zorganizowały sobie  radosną zabawę z nadmuchanym delfinem. Znów powstała okazja do zrobienia jakiegoś bardziej interesującego zdjęcia z wakacji.

Canon EOS 7D, EF24-105mm f/4L IS USM. Ustawiona ogniskowa : 24.0mm. ISO 400. Pomiar wielosegmentowy. Kompensacja ekspozycji: +⅓EV. Priorytet przysłony. Liczba przysłony: 14.0. Migawka: 1/40 s.

Canon EOS 7D, EF24-105mm f/4L IS USM, Ustawiona ogniskowa : 90.0mm. ISO 200. Pomiar wielosegmentowy. Priorytet przysłony. Liczba przysłony: 10.0  Migawka:  1/200 s.